Opinie biegłych sądowych od 2008 roku
Biegły sądowy – kim jest i jak zostaje ustanowiony
Biegły sądowy to ekspert z wybranej dziedziny, który dzięki wiadomościom specjalnym pomaga sądowi, prokuraturze lub policji ustalić okoliczności wymagające fachowej wiedzy. Biegłych sądowych ustanawia prezes sądu okręgowego, a treść opinii biegłego często przesądza o wyniku sprawy przed sądem. Jeśli potrzebujesz takiej opinii, zapytaj o opinię w Biurze Ekspertyz Sądowych.
Na tej stronie
Kim jest biegły sądowy
Biegły sądowy to ekspert, który posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej dziedzinie, czyli fachową wiedzę i doświadczenie wykraczające poza wiedzę ogólną. Sąd, prokuratura lub policja korzysta z jego wiadomości specjalnych wtedy, gdy samodzielnie nie jest w stanie ocenić faktów kluczowych dla sprawy. Biegły nigdy nie rozstrzyga sporu. Jego zadaniem jest przedstawienie bezstronnej, rzetelnej i szczegółowej opinii, którą sąd ocenia tak jak każdy inny dowód.
Biegłym może być lekarz, księgowy, informatyk, antropolog, inżynier czy specjalista od badania pisma, itd. Liczą się wiedza i doświadczenie, które pozwalają odpowiedzieć na pytania organu zlecającego. To oni tworzą opinie w danej sprawie.
Wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki i sztuki
Wiadomości specjalne to wiedza wykraczająca poza wiedzę ogólną, którą nie dysponuje sąd, prokuratura lub policja. Przepisy mówią o wiadomościach specjalnych w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności. Dlatego biegłym może zostać zarówno utytułowany profesor medycyny, jak i doświadczony rzemieślnik, który w wybranej dziedzinie jest niezaprzeczalnym ekspertem.
Ważne jest połączenie teorii z praktyką. Wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki muszą być poparte odpowiednim doświadczeniem zawodowym, ponieważ opinia dotyczy konkretnych faktów, a nie podręcznikowych przykładów.
Funkcja biegłego sądowego w postępowaniu
W postępowaniu biegły pełni funkcję pomocniczą wobec sądu, prokuratury lub policji. Jego zadaniem jest rzetelna, bezstronna i terminowa odpowiedź na pytania zadane przez właściwy organ. Pełniąc funkcję biegłego sądowego, ekspert nie reprezentuje żadnej ze stron.
W praktyce występują dwa rodzaje biegłych. Biegły z listy jest ustanowiony przez prezesa sądu okręgowego na 5 lat. Biegły ad hoc to osoba spoza listy, powołana do jednej konkretnej sprawy.órej
W skrócie: Biegły sądowy to ekspert z wiadomościami specjalnymi w danej dziedzinie, który na zlecenie sądu, prokuratury lub policji wydaje opinię w sprawie. Biegłych ustanawia prezes sądu okręgowego na 5 lat i wpisuje na listę biegłych. W konkretnej sprawie organ zlecający może też powołać biegłego ad hoc spoza listy.
Kiedy sąd, prokuratura lub policja powołuje biegłego
Sąd, prokuratura lub policja powołuje biegłego, gdy w sprawie pojawiają się okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. W postępowaniu cywilnym podstawą jest art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego, a w karnym art. 193 Kodeksu postępowania karnego. Chodzi o okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, np. przyczynę wypadku, autentyczność podpisu czy prawidłowość leczenia.
W praktyce biegły pojawia się w bardzo różnych sprawach. W sprawach karnych ustala np. przyczynę śmierci, przebieg wypadku drogowego, wysokość szkody w przestępstwach gospodarczych czy treść usuniętych wiadomości w telefonie. W sprawach cywilnych ocenia m.in. błędy w leczeniu, autentyczność podpisu na testamencie albo rozliczenia między wspólnikami.
Organ zlecający nie może zastąpić opinii biegłego własną wiedzą, nawet jeśli sędzia zna daną dziedzinę. Jeśli okoliczność wymaga wiadomości specjalnych, dowód z opinii biegłego jest konieczny.
Opinia biegłego w sprawie sądowej
Biegły zwykle sporządza opinię na piśmie. Sąd lub prokuratura może też wezwać biegłego, aby ustnie przedstawił lub uzupełnił swoje wnioski. Dotyczy to sytuacji, w których wnioski zawarte w opinii wymagają uszczegółowienia. Opinia biegłego ma duży wpływ na wyrok, ponieważ dostarcza wiedzy specjalistycznej, której sąd sam nie posiada.
Strony mogą zgłaszać zarzuty do opinii, np. gdy jest niepełna, niejasna lub biegły wyszedł poza swoje kompetencje.
Biegły w postępowaniu przygotowawczym w sprawach karnych
Biegłego może powołać nie tylko sąd. W postępowaniu przygotowawczym w sprawach karnych robi to prokurator lub policja. Opinie zlecane są już na etapie śledztwa lub dochodzenia, np. z badania telefonu, analizy monitoringu, dokumentów księgowych czy rekonstrukcji wypadku drogowego.
Te same reguły dotyczą organów prowadzących śledztwa i dochodzenia w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Opinia sporządzona na tym etapie trafia potem do akt sprawy i może być podstawą aktu oskarżenia albo umorzenia postępowania.
Kto ustanawia biegłego sądowego – prezes sądu okręgowego
Biegłego sądowego ustanawia prezes sądu okręgowego. Wpisuje kandydata na listę po ocenie, czy spełnia on niezbędne wymogi. Biegłego ustanawia się na 5 lat, a okres ten upływa z końcem roku kalendarzowego.
Po upływie tego okresu biegły może złożyć wniosek o ponowne ustanowienie. Prezes może też zwolnić z funkcji biegłego przed czasem, np. gdy nienależycie wykonuje swoje czynności.
Podstawa prawna ustanowienia
Zasady ustanawiania biegłych wynikają z art. 157 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. 2005 nr 15 poz. 133).
Wniosek o ustanowienie biegłym sądowym
Kandydat składa wniosek o ustanowienie biegłym sądowym do prezesa sądu okręgowego. Do wniosku dołącza dokumenty potwierdzające wiedzę i doświadczenie: dyplomy, certyfikaty, zaświadczenia o praktyce zawodowej. Prezes może też sam zwrócić się do stowarzyszeń, organizacji zawodowych, instytucji i szkół wyższych o wskazanie kandydatów.
Przed objęciem funkcji biegły składa przyrzeczenie przed prezesem sądu okręgowego. Jeśli zastanawiasz się, czy zostać biegłym, zapraszamy na nasz bezpłatny webinar „Jak zostać biegłym sądowym i czy w ogóle warto?”.
Kwalifikacje kandydata na biegłego sądowego
Prezes sądu okręgowego weryfikuje kwalifikacje kandydata, opierając się na przedstawionych dokumentach i innych dowodach. Wymogi są ogólne, więc w praktyce dużo zależy od tego, jak kandydat udokumentuje swoją wiedzę.
Wymogi formalne wobec kandydata
Biegłym sądowym może zostać osoba, która:
- korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
- ukończyła 25 lat,
- posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej dziedzinie, potwierdzone dokumentami lub innymi dowodami,
- daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego,
- wyrazi zgodę na ustanowienie.
Ocena, czy kandydat dostatecznie wykazał swoją wiedzę, należy do prezesa sądu okręgowego.
Biegły tłumacz języka migowego
Osobne wymogi dotyczą tłumaczy języka migowego. Kandydat musi:
- mieć ukończone 21 lat,
- posiadać certyfikat T2 (tłumacz-biegły w zakresie języka migowego) lub tytuł eksperta tego języka, wydane przez Polski Związek Głuchych.
Lista biegłych sądowych
Wpis na listę biegłych oznacza ustanowienie biegłym sądowym. Osoba wpisana na listę biegłych może być powoływana w sprawach prowadzonych przez sądy i organy ścigania.
Kto prowadzi listę biegłych
Prezes sądu okręgowego prowadzi listy biegłych według poszczególnych gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła i innych umiejętności. Dla każdego biegłego zakłada też kartę z adresem, specjalizacją i terminem, do którego został ustanowiony.
Listy biegłych są dostępne w sekretariatach sądowych, m.in. dla stron i uczestników postępowania. Większość sądów okręgowych publikuje je też na swoich stronach internetowych.
Lista biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu
Osobną grupę stanowią biegli w przedmiocie uzależnienia od alkoholu. Ich opinia jest potrzebna m.in. w sprawach o zobowiązanie do leczenia odwykowego, prowadzonych na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Tryb ich powoływania określa odrębne rozporządzenie.
Zakresy opiniowania biegłych sądowych
1
Medycyna
Biegli lekarze różnych specjalności oceniają m.in. błędy medyczne, ustalają przyczyny zgonów i obrażeń w ramach medycyny sądowej oraz wydają opinie z zakresu seksuologii. W złożonych sprawach łączymy specjalistów w jeden zespół. Zobacz wszystkie opinie medyczne.
2
Finanse i księgowość
Biegli z zakresu finansów analizują dokumentację firm, banków i instytucji publicznych. Przygotowujemy opinie dotyczące księgowości, bankowości, podatków, finansów publicznych i dotacji unijnych. Wykonujemy też analizy kryptowalutowe. Zobacz wszystkie opinie z finansów i księgowości.
3
Analiza telefonów i komputerów
Biegli informatycy zabezpieczają i analizują dane z urządzeń elektronicznych. Wykonujemy badanie telefonów i badanie komputerów, analizujemy nagrania z monitoringu i prowadzimy badania fonoskopijne, czyli identyfikację głosu. Wydajemy też opinie z zakresu antropologii. Zobacz wszystkie opinie z analizy telefonów i komputerów.
4
Badania substancji i analizy chemiczne
Biegli z zakresu chemii i toksykologii badają materiał zabezpieczony w sprawie. Wykonujemy badanie krwi na obecność alkoholu i narkotyków, badanie substancji, badania DNA i badanie mikrośladów. Sporządzamy też rachunek retrospektywny, czyli ustalamy stężenie alkoholu w chwili zdarzenia. Zobacz wszystkie badania substancji.
5
Badania techniczne i analiza śladów
Biegli z zakresu kryminalistyki badają ślady i przedmioty zabezpieczone w sprawie. Opiniujemy m.in. w zakresie pisma i dokumentów, broni i amunicji, daktyloskopii, traseologii i mechanoskopii, czyli badania śladów narzędzi. Wydajemy też opinie z elektroniki i elektrotechniki. Zobacz wszystkie badania techniczne.
6
Badania zdarzeń i bezpieczeństwa
Biegli odtwarzają przebieg zdarzeń i oceniają ich przyczyny. Przygotowujemy opinie dotyczące wypadków drogowych, wypadków przy pracy i przestrzegania zasad BHP, a także ochrony środowiska oraz geologii i gleboznawstwa. Zobacz wszystkie badania zdarzeń i bezpieczeństwa.
Dla kogo przygotowujemy opinie biegłych sądowych
Sądy, prokuratury i policja
Przygotowujemy opinie na zlecenie sądów, prokuratur, policji i innych organów prowadzących postępowanie. Dobieramy biegłego z właściwej specjalności, a w sprawach wymagających wiedzy z kilku dziedzin tworzymy zespół. Szczegóły znajdziesz w ofercie dla instytucji.
Osoby prywatne, firmy i kancelarie
Opinie prywatne pomagają przygotować się do sprawy, ocenić szanse lub zweryfikować opinię biegłego sądowego. Przygotowujemy je dla osób prywatnych, firm i kancelarii prawnych. Szczegóły znajdziesz w ofercie dla klientów indywidualnych.
Wydanie opinii
Jak wygląda przygotowanie opinii biegłego sądowego?
Zobacz jak wygląda krok po kroku cały proces od momentu dostarczenia materiału dowodowego, aż do uzyskania pełnej opinii wydanej przez biegłych
1
Dostarczenie materiału dowodowego
Szczegółowa analiza materiału dowodowego oraz ewentualne wskazanie kierunku jego uzupełnienia.
2
Bezpłatna wycena opinii
Po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym przedstawienie wyceny i określenie czasu wykonania opinii.
3
Stałe wsparcie biegłego
Wsparcie naszych biegłych i specjalistów na każdym etapie w czasie całego procesu opiniowania.
4
Wydanie kompleksowej opinii
Wydanie jednej spójnej i kompleksowej opinii w oparciu o wiedzę biegłych różnych specjalności.
Co przygotować
- postanowienie o powołaniu biegłego z pytaniami albo opis sprawy z pytaniami, na które ma odpowiedzieć opinia,
- akta sprawy lub kopie dokumentów, których dotyczy opinia,
- zabezpieczony materiał dowodowy, np. telefon, dokumenty lub próbki do badań.
Jak bezpiecznie przekazać materiał dowodowy, opisujemy na stronie dostarczenie materiału dowodowego.
Wynagrodzenie biegłych sądowych
Biegłemu przysługuje wynagrodzenie za wydanie opinii oraz zwrot niezbędnych wydatków, np. kosztów badań. W sprawach karnych stawki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 615), a w sprawach cywilnych odrębne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości (Dz.U. 2024 poz. 627).
Stawka za godzinę pracy jest liczona jako procent kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość określa ustawa budżetowa. W sprawach karnych wynosi od 1,67% do 2,36% kwoty bazowej, w zależności od złożoności problemu, nakładu pracy i warunków, w jakich powstała opinia. Wyższe stawki przysługują biegłym ze stopniem naukowym: 3,33% dla doktora, 4,02% dla doktora habilitowanego i 5,13% dla profesora.
Nasi biegli
Kto przygotuje opinię
Opinie przygotowują biegli i specjaliści z różnych dziedzin: lekarze, księgowi, informatycy, chemicy, kryminalistycy i inżynierowie. Współpracujemy z biegłymi wpisanymi na listy sądów okręgowych oraz z ekspertami z ośrodków naukowych. Każdą sprawę kierujemy do osoby z doświadczeniem w danej specjalności.
Nasze mocne strony
Opinia biegłego sądowego w Biurze Ekspertyz Sądowych
Ponad 300 biegłych
Współpracujemy z biegłymi i ekspertami różnych dziedzin z całej Polski, dlatego szybko znajdujemy specjalistę do sprawy.
Ponad 40 000 opinii
Od 2008 roku przygotowujemy opinie dla sądów, prokuratur, policji, kancelarii, firm i osób prywatnych.
Zespoły interdyscyplinarne
Gdy sprawa wymaga wiedzy z kilku dziedzin, łączymy biegłych w zespół, który wydaje jedną spójną opinię.
Termin i koszt przed rozpoczęciem
Po analizie materiału i pytań dobieramy biegłego oraz podajemy termin i koszt wykonania opinii.
Ponad 40 000 wydanych opinii
FAQ
Najczęściej zadawane pytania o biegłego sądowego
Kto to jest biegły sądowy?
Biegły sądowy to ekspert, który posiada wiadomości specjalne w danej dziedzinie i na zlecenie sądu lub organu ścigania wydaje opinię w sprawie. Może to być np. lekarz, księgowy, informatyk czy specjalista od badania pisma. Biegły sądowy to osoba, która:
- korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
- ukończyła 25 lat,
- posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej dziedzinie, potwierdzone dokumentami,
- daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego,
- wyrazi zgodę na ustanowienie.
Jego opinia pomaga ustalić fakty, których sąd nie oceni samodzielnie.
Kto ustanawia biegłego sądowego?
Biegłego sądowego ustanawia prezes sądu okręgowego. Robi to na wniosek kandydata, po ocenie jego wiedzy i doświadczenia. Biegłego ustanawia się na 5 lat, a okres ten upływa z końcem roku kalendarzowego. Po tym czasie biegły może złożyć wniosek o ponowne ustanowienie.
Jakie kwalifikacje musi mieć kandydat na biegłego sądowego?
Kandydat musi mieć ukończone 25 lat, korzystać z pełni praw cywilnych i obywatelskich oraz posiadać teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w swojej dziedzinie. Musi też dawać rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego i wyrazić zgodę na ustanowienie. Wiedzę potwierdza dokumentami lub innymi dowodami.
Gdzie znajdę listę biegłych sądowych?
Listy biegłych sądowych prowadzi prezes każdego sądu okręgowego. Są dostępne w sekretariatach sądowych, a większość sądów publikuje je też na swoich stronach internetowych.
Kto może powołać biegłego?
Biegłego może powołać sąd, a w postępowaniu przygotowawczym także prokurator lub policja. Robią to, gdy ustalenie okoliczności ważnych dla sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Strona postępowania może złożyć wniosek o powołanie biegłego, ale decyzję podejmuje sąd lub organ prowadzący sprawę.
Czy biegły sądowy dostaje wynagrodzenie?
Tak. Biegłemu przysługuje wynagrodzenie za wydanie opinii oraz zwrot niezbędnych wydatków, np. kosztów badań. Stawki określają rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zależą one m.in. od złożoności opinii, nakładu pracy i stopnia naukowego biegłego.
Czy biegły musi być wpisany na listę?
Nie zawsze. Sąd może powołać osobę spoza listy, jeśli ma ona wiedzę potrzebną w konkretnej sprawie. Taka osoba to biegły ad hoc. Biegłego ad hoc powołuje się zwykle wtedy, gdy na liście brakuje specjalisty z danej dziedziny.
Jak zostać biegłym sądowym?
Aby zostać biegłym sądowym, należy złożyć wniosek o ustanowienie do prezesa sądu okręgowego i dołączyć dokumenty potwierdzające wiedzę i doświadczenie. Prezes ocenia kandydata i decyduje o wpisie na listę. Więcej o tej ścieżce opowiadamy na bezpłatnym webinarze „Jak zostać biegłym sądowym i czy w ogóle warto?”.
Artykuły i publikacje