Ile zarabia biegły sądowy w 2026 roku? Stawki godzinowe, przykłady i zasady rozliczeń

Ile zarabia biegły sądowy? W 2026 r. od 32,32 zł do 45,67 zł brutto za godzinę pracy, a ze stopniem doktora, doktora habilitowanego lub tytułem profesora – od 64,44 zł do 99,28 zł [1][2]. Stawki określają rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 kwietnia 2024 r. jako procent kwoty bazowej, która w tym roku wynosi 1 935,26 zł [2]. Ile ostatecznie trafia na konto, zależy od liczby godzin, rodzaju opinii, VAT, zwrotu wydatków i podatku. 

Pokazujemy aktualne stawki i taryfy, przeliczamy je na przykładowe opinie, wyjaśniamy, kiedy biegły może dostać więcej, a kiedy może stracić wynagrodzenie – i co w tej sprawie przewiduje projekt ustawy o biegłych. Piszemy jako Biuro Ekspertyz Sądowych, instytucja specjalistyczna, która na co dzień przygotowuje i rozlicza opinie zlecane przez organy postępowania przygotowawczego. Kim jest biegły sądowy i kto go ustanawia, wyjaśniamy na stronie biegły sądowy.

Najważniejsze wnioski 

• Podstawowa stawka biegłego to 1,67–2,36% kwoty bazowej, czyli 32,32–45,67 zł brutto za godzinę w 2026 r. [1][2] 

• Biegły ze stopniem doktora otrzymuje 3,33% kwoty bazowej (64,44 zł), z habilitacją 4,02% (77,80 zł), a profesor 5,13% (99,28 zł) za godzinę [1]. 

• W sprawach szczególnie złożonych stawkę można podwyższyć do 50%, a wynagrodzenie biegłego będącego czynnym podatnikiem VAT powiększa się o podatek [1][3]. 

• Najniższa stawka biegłego jest w 2026 r. wyższa od minimalnej stawki godzinowej (31,40 zł) tylko o 0,92 zł [4]. 

• Nierzetelna lub spóźniona opinia może, ale nie musi oznaczać niższego wynagrodzenia, a opinia z rażącymi błędami – brak wynagrodzenia [3]. 

Ile wynosi stawka godzinowa biegłego sądowego w 2026 roku? 

Stawka godzinowa biegłego sądowego wynosi w 2026 r. od 32,32 zł do 45,67 zł brutto, a dla biegłych ze stopniem lub tytułem naukowym – od 64,44 zł do 99,28 zł [1][2]. Te same procenty obowiązują w postępowaniu cywilnym i karnym, bo oba rozporządzenia z 17 kwietnia 2024 r. określają je identycznie [1][5]. 

Jak oblicza się stawkę 

Wynagrodzenie biegłego oblicza się według stawki za godzinę pracy albo według taryfy zryczałtowanej, a podstawą obu jest ułamek kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, określanej w ustawie budżetowej [3]. W 2026 r. kwota ta wynosi 1 935,26 zł [2]. W obrębie widełek organ zlecający ustala stawkę, biorąc pod uwagę stopień złożoności problemu, nakład pracy i warunki, w jakich powstała opinia [1]. 

Źródło: [1], [5], [2]; kwoty brutto, obliczenia własne zaokrąglone do grosza. Podwyższenie stosuje się tylko po spełnieniu przesłanek opisanych niżej. 

Kiedy stawkę można podwyższyć 

W sprawach cywilnych sąd może podwyższyć stawkę do 50%, gdy problem będący przedmiotem opinii jest szczególnie złożony [1]. W sprawach karnych wystarczy, że problem jest złożony, ale podwyżka przysługuje biegłemu, który ma dyplom ukończenia studiów lub dyplom mistrzowski [5]. 

Rozporządzenie karne przewiduje też wyjątek dla biegłych, którzy w zakresie swoich wiadomości specjalnych pracują zawodowo lub naukowo za granicą: ich stawka może sięgnąć 95% kwoty bazowej, czyli ok. 1 838,50 zł za godzinę [5][2]. Gdy taki biegły opiniuje wspólnie z innymi, wynagrodzenie pozostałych biegłych może zostać podwyższone do czterokrotności [5]. 

Porada eksperta Biura Ekspertyz Sądowych: Organ zlecający ustala stawkę w widełkach, więc to biegły musi pokazać, dlaczego należy mu się górna granica albo podwyższenie. Do rachunku dołączaj kartę pracy, w której przy każdej pozycji opisujesz czynność i jej czas – analizę akt, badania, obliczenia, redakcję – i krótko uzasadniasz złożoność problemu. Rachunek bez rozbicia czynności powinien być uzasadniony poniesionym nakładem pracy, w przeciwnym razie łatwo go łatwo zakwestionować, zwłaszcza w opiniach interdyscyplinarnych, jakie przygotowujemy w wielu zakresach opiniowania. 

Ile biegły zarabia za jedną opinię? Przykładowe wyliczenia 

Za jedną opinię biegły otrzymuje iloczyn liczby godzin i przyznanej stawki, powiększony o zwrot niezbędnych wydatków i ewentualny VAT [3]. Liczbę godzin sąd ocenia, biorąc pod uwagę wymagane kwalifikacje, potrzebny do wydania opinii czas i nakład pracy [3]. Poniższe przykłady to nasze wyliczenia na stawkach z 2026 r. – liczba godzin jest umowna. 

Przykład 1: biegły bez stopnia naukowego 

Biegły z zakresu finansów i księgowości poświęca na analizę dokumentacji spółki 20 godzin, a sąd przyznaje mu górną stawkę podstawową 45,67 zł [1]. Wynagrodzenie wynosi 913,40 zł brutto; jeśli biegły jest czynnym podatnikiem VAT, kwota rośnie o podatek – przy stawce 23% do 1 123,48 zł [3]. 

Przykład 2: biegły ze stopniem doktora 

Biegły ze stopniem doktora, który poświęci na opinię 30 godzin, otrzyma 30 × 64,44 zł, czyli 1 933,20 zł brutto [1]. Stawka doktora jest stała, więc sąd nie różnicuje jej w zależności od złożoności – może ją jedynie podwyższyć w sprawie szczególnie złożonej [1]. 

Przykład 3: profesor w sprawie szczególnie złożonej 

Profesor, któremu sąd podwyższy stawkę o 50% (do 148,92 zł), za 40 godzin pracy otrzyma 5 956,80 zł brutto [1].  

Powyższe przykłady pokazują, że dochód biegłego zależy przede wszystkim od liczby godzin poświęconych na daną sprawę i skali zleceń – przepisy nie przewidują pensji ani ryczałtu za gotowość do opiniowania. 

Ile kosztują opinie rozliczane taryfą zryczałtowaną? 

Część czynności – głównie medycznych, laboratoryjnych i geodezyjnych – rozlicza się nie stawką godzinową, lecz taryfą zryczałtowaną wyrażoną w procencie kwoty bazowej [1]. Załącznik nr 1 obejmuje nauki medyczne i nauki o zdrowiu, nauki społeczne oraz nauki ścisłe i przyrodnicze, a załącznik nr 2 – typowe czynności geodezyjne i kartograficzne [1]. 

Źródło: [1], [2]; obliczenia własne. 

Rozporządzenie dla postępowania karnego zawiera taki sam katalog taryf [5]. Taryfa obejmuje m.in. badania krwi na obecność alkoholu – za każdą zastosowaną metodę biegły otrzymuje w 2026 r. od 69,67 zł do 77,80 zł. 

W badaniach toksykologicznych stawki dotyczą jednego narządu: przy równoległym badaniu kolejnych narządów obniża się je o 20%, a w przypadkach szczególnie trudnych, np. przy rzadkich truciznach lub materiale z ekshumacji, można je podwyższyć do 50% [1]. 

Kiedy biegły dostaje więcej, a kiedy mniej? 

Biegły może dostać więcej, niż wynika ze stawek, jeśli w sprawie cywilnej w ciągu tygodnia od otrzymania zlecenia zażąda innego wynagrodzenia, a strony się na to zgodzą i zostanie uiszczona zaliczka [3]. Zgoda obu stron nie jest potrzebna, gdy jedna z nich wpłaci zaliczkę w wyznaczonym terminie, a łączna kwota żądana przez biegłego nie przekracza 5000 zł [3]. 

Uzgodnienie wynagrodzenia z góry 

Zgodnie z przepisami postępowania cywilnego, gdy da się oszacować nakład pracy, przewodniczący może oznaczyć wynagrodzenie już przy zleceniu opinii [3]. Może też wyznaczyć biegłemu termin – od tygodnia do miesiąca – na zgłoszenie żądania w określonej kwocie; kwota zaakceptowana przez strony wiąże sąd przy przyznawaniu wynagrodzenia [3]. 

Wypłata przed sporządzeniem opinii 

W sprawach karnych organ procesowy może w wyjątkowych wypadkach wypłacić biegłemu przed sporządzeniem opinii – jednorazowo lub w ratach – kwotę na poczet wynagrodzenia, jeśli uzasadnia to szczególna czasochłonność czynności [6]. Nadwyżkę ponad ostatecznie przyznane wynagrodzenie biegły zwraca [6]. 

Obniżenie i utrata wynagrodzenia 

Zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i karnym, jeżeli opinia biegłego jest nierzetelna, zawiera rażące błędy, jest niezgodna z treścią zlecenia lub została złożona ze znacznym nieusprawiedliwionym opóźnieniem, wynagrodzenie może ulec obniżeniu, a w szczególnie rażących przypadkach sąd może całkowicie odmówić jego przyznania oraz zwrotu wydatków [3][6]. 

Ile biegłemu zostaje „na rękę”? VAT, podatek i wydatki 

Kwoty wynikające z rozporządzeń to wynagrodzenie brutto, od którego zależą VAT, zaliczka na podatek dochodowy i koszty ponoszone przez biegłego. Dodatkowo biegły otrzymuje zwrot udokumentowanych wydatków niezbędnych do wydania opinii [1]. 

VAT 

Wynagrodzenie biegłego będącego podatnikiem VAT podwyższa się o podatek według stawki obowiązującej w dniu orzekania o wynagrodzeniu – tak w sprawach cywilnych, jak i karnych [3][6]. Dla biegłego VAT jest neutralny, ale zwiększa koszt opinii po stronie płacącego. 

Podatek dochodowy 

Przychody biegłych z opinii na zlecenie sądów i prokuratur to przychody z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 6 ustawy o PIT) [7]. Sąd jako płatnik pobiera zaliczkę na podatek według skali podatkowej, uwzględniając koszty uzyskania przychodu, i wystawia biegłemu informację PIT-11 [7]. Rozliczenie warto omówić z doradcą podatkowym, zwłaszcza gdy prowadzisz działalność gospodarczą. 

Zwrot wydatków i koszty stawiennictwa 

Zwrot obejmuje m.in. wydatki materiałowe, amortyzację aparatury badawczej i koszty dojazdu na miejsce czynności [1]. Wydatki dokumentuje się fakturami lub rachunkami, a gdy to niemożliwe – pisemnym oświadczeniem z kwotą, mechanizmem jej wyliczenia i przyczyną braku dokumentu [1]. Biegłym współpracującym z instytucją, która udostępnia własne laboratoria, odpada konieczność samodzielnego inwestowania w kosztowną aparaturę. 

Biegłemu wezwanemu do sądu czy prokuratury przysługuje zwrot kosztów podróży na zasadach przewidzianych dla świadków, a gdy sąd nie skorzysta z jego usług – także zwrot utraconego zarobku [3]. Wniosek o przyznanie należności składa się ustnie do protokołu lub na piśmie w terminie 3 dni od zakończenia czynności, a przyznaną kwotę wypłaca się niezwłocznie [3]. 

Czy stawki biegłych wzrosną? Podwyżka z 2024 r. i projekt ustawy 

Ostatnia podwyżka nastąpiła w kwietniu 2024 r.: stawka podstawowa wzrosła z 1,28–1,81% do 1,67–2,36% kwoty bazowej [8]. Wcześniej najniższa stawka zbliżała się do ustawowej minimalnej stawki godzinowej, a sama kwota bazowa przez lata nie była waloryzowana [8]. 

W 2026 r. kwota bazowa wynosi 1 935,26 zł [2], a minimalna stawka godzinowa dla umów cywilnoprawnych – 31,40 zł [4]. Najniższa stawka biegłego (32,32 zł) jest więc od niej wyższa tylko o 0,92 zł. 

Co przewiduje projekt ustawy o biegłych 

Projekt ustawy o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących (UD265) z kwietnia 2026 r. utrzymuje rozliczanie według stawki godzinowej albo taryfy zryczałtowanej, a konkretne kwoty pozostawia rozporządzeniu ministra [9]. Po interwencji Ministra Finansów z projektu usunięto wskazanie kwoty bazowej i mechanizm waloryzacji stawek [9]. 

Projekt doprecyzowuje, że wynagrodzenie obejmuje także opinię uzupełniającą – z wyjątkiem sytuacji, gdy uzupełnienie wynika z niejasności, niepełności lub wewnętrznej sprzeczności pierwszej opinii [9]. Maksymalny limit wydatków budżetu państwa na sądy, wynikających z ustawy, zaplanowano od ok. 55,5 mln zł w 2027 r. do ok. 172,7 mln zł w 2036 r. [9] 

Porada eksperta Biura Ekspertyz Sądowych: Nie planuj przychodów pod przyszłe podwyżki – projekt nie zawiera konkretnych stawek, a rozporządzenie wykonawcze dopiero powstanie.  

Realnie zwiększysz przychód, ograniczając czas, za który nikt nie zapłaci: kompletuj materiał przed rozpoczęciem badań, dokumentuj złożoność sprawy, bo to otwiera drogę do podwyższenia stawki, i zbieraj dowody wydatków od pierwszego dnia. Oświadczenie zamiast faktury to rozwiązanie awaryjne, które sąd może zakwestionować, jeśli nie wyjaśnisz sposobu wyliczenia. 

Podsumowanie: ile zarabia biegły sądowy

Biegły sądowy zarabia w 2026 r. od 32,32 zł do 45,67 zł brutto za godzinę, a ze stopniem lub tytułem naukowym – do 99,28 zł; w sprawach szczególnie złożonych stawkę można podnieść o połowę. Wiele opinii, zwłaszcza medycznych i laboratoryjnych, rozlicza się taryfami – zwykle od kilkudziesięciu do kilkuset złotych za czynność. Do wynagrodzenia dochodzi zwrot udokumentowanych wydatków i ewentualny VAT, a sąd pobiera zaliczkę na podatek. 

O realnym dochodzie decydują więc liczba zleceń, pracochłonność sprawy rzetelna karta pracy i terminowość, bo nierzetelna lub spóźniona opinia oznacza niższe wynagrodzenie. Jeśli chcesz opiniować regularnie i nie martwić się jak dopełnić formalności, zgłoś się do zespołu biegłych Biura Ekspertyz Sądowych. 

FAQ 

Czy biegły sądowy dostaje stałą pensję? 

Nie. Biegły powołany przez sąd ma prawo do wynagrodzenia za wykonaną pracę oraz zwrotu wydatków niezbędnych do wydania opinii [3]. Dochód zależy więc od liczby i rodzaju zleceń, a nie od etatu czy ryczałtu. 

Czy stawki biegłych są takie same w sprawach cywilnych i karnych? 

Procenty kwoty bazowej i katalog taryf są w obu rozporządzeniach takie same [1][5]. Różnią się szczegóły: w sprawach karnych podwyższenie o 50% wymaga złożonego problemu i dyplomu studiów lub dyplomu mistrzowskiego, a biegły pracujący za granicą może otrzymać do 95% kwoty bazowej za godzinę [5]. 

Czy biegły dostaje pieniądze, gdy sąd go wezwie, ale nie przesłucha? 

Tak. Biegłemu wezwanemu przez sąd, z którego usług sąd nie skorzystał, przysługuje zwrot utraconego zarobku lub dochodu, ustalany z uwzględnieniem jego kwalifikacji i czasu zużytego w związku z wezwaniem [3]. Należy mu się także zwrot kosztów podróży na zasadach przewidzianych dla świadków [3]. 

Kiedy biegły otrzymuje wynagrodzenie? 

Należności biegłego ustala i przyznaje sąd albo referendarz sądowy, a przyznaną kwotę wypłaca się niezwłocznie [3]. Jeśli wypłata od razu nie jest możliwa, pieniądze przekazuje się przekazem pocztowym lub przelewem, bez obciążania biegłego kosztami [3]. 

Czy biegły może zaskarżyć wysokość przyznanego wynagrodzenia? 

Tak. Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie wynagrodzenia biegłego przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu (art. 394¹ᵃ § 1 pkt 9 k.p.c.) [10]. Zażalenie może złożyć także strona, która ma ponieść koszty opinii. 

Czy biegły ze stopniem doktora zawsze dostaje wyższą stawkę? 

Tak – biegłemu ze stopniem naukowym doktora przysługuje stała stawka 3,33% kwoty bazowej, czyli 64,44 zł za godzinę w 2026 r. [1][2]. To więcej niż górna granica stawki podstawowej (45,67 zł), niezależnie od stopnia złożoności sprawy. 

Ile zarabia biegły tłumacz języka migowego? 

Biegły z zakresu daktylologii otrzymuje 2,21% kwoty bazowej za tłumaczenie z języka migowego i 2,88% za tłumaczenie na język migowy [1]. W 2026 r. to odpowiednio 42,77 zł i 55,74 zł za godzinę; stawkę można podwyższyć o 50%, gdy przesłuchanie odbywa się podczas badania stanu psychicznego lub z udziałem innych biegłych [1]. 

Czy stawki z rozporządzenia obowiązują przy opiniach prywatnych? 

Nie. Rozporządzenia określają stawki biegłych powołanych przez sąd lub organ postępowania przygotowawczego [1][5]. Ekspertyzy zamawiane przez osoby prywatne i firmy wycenia się indywidualnie, w zależności od zakresu pracy, badań i terminu. 

Źródła 

1. Dz.U. 2025 poz. 1444 – Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 11 października 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1444/text.pdf 

2. Dz.U. 2026 poz. 62 – Ustawa budżetowa na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r., art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. a (serwis Standardy Prawa). https://standardyprawa.pl/akt/624/art/67881 (dostęp 2026-10-16) 

3. Dz.U. 2025 poz. 1228 – Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, dział 2: art. 85–93a (serwis ArsLege). https://arslege.pl/ustawa-o-kosztach-sadowych-w-sprawach-cywilnych/k26/s1090/ (dostęp 2026-10-16) 

4. Zielona Linia (gov.pl) – Wynagrodzenie minimalne w 2026 r. (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r.). https://zielonalinia.gov.pl/wynagrodzenie-minimalne-w-2026-1/ (dostęp 2026-10-16) 

5. Dz.U. 2025 poz. 1118 – Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym (tekst jednolity). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250001118/O/D20251118.pdf 

6. Dz.U. 2026 poz. 490 – Kodeks postępowania karnego, rozdział 68: art. 616–622 (serwis ArsLege). https://arslege.pl/kodeks-postepowania-karnego/k13/s566/ (dostęp 2026-10-16) 

7. Interpretacja indywidualna IPPB2/415-762/11-4/AK (2011) – przychody biegłych z art. 13 pkt 6 ustawy o PIT, obowiązki sądu jako płatnika (serwis LexLege). https://lexlege.pl/interpretacja/26844/ippb2-415-762-11-4-ak-interpretacja-indywidualna/ (dostęp 2026-10-16) 

8. Rzecznik Praw Obywatelskich – System wynagradzania biegłych sądowych wymaga zmian. Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości, aktualizacja 16.08.2024. https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-biegli-sadowi-wynagrodzenia-potrzeba-zmian-ms-odpowiedz 

9. Prawo.pl – Jest projekt ustawy o biegłych, stawki za godzinę pracy określi rozporządzenie, 03.04.2026. https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/projekt-ustawy-o-bieglych-w-opiniowaniu-stawki-wynagrodzenia-w-rozporzadzeniu,1542215.html 

10. Sąd Najwyższy – Uchwała z 20 maja 2026 r., III CZP 42/25. https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/III+CZP+42-25.pdf